cień anioła
                                                Bóg stworzył cierpienie,
                                                      potem dodał nu skrzydła
                                                          z lekkiego eteru i ciszy.
                                                                  Tak powstały anioły.
..

Aniołowie w nauczaniu świętego Augustyna

2012-03-26 15:21:34, komentarzy: 0

Aniołowie w nauczaniu świętego Augustyna

 

 

ANIOŁOWIE W NAUCZANIU ŚWIĘTEGO AUGUSTYNA (354-430)

 

1. Natura aniołów

2. Istnienie aniołów

3. Nadzwyczajne przymioty aniołów

4. Liczba aniołów oraz ich hierarchie

5. Upadek niektórych aniołów

6. Kult aniołów w pierwszych wiekach chrześcijaństwa

 

 

Warto przypomnieć, że twórczość św. Augustyna obejmuje 1030 dzieł, w tym jest około 800 listów, pozostałe dzieła to kazania i traktaty teologiczne oraz traktaty filozoficzne. Całość twórczości która się zachowała liczy dzisiaj 11 obszernych tomów, najpierw wydana w Paryżu w latach 1679-1700, a następnie włączona do słynnej serii Ojców Kościoła łacińskich Mignę (P l 32-46). Zasługi św. Augustyna na polu teologii dogmatycznej są wprost bezcenne. Poruszył każdy z ważnych tematów, między innymi o dobrych i złych aniołach. Aniołom nie poświęcił odrębnego traktatu, ale mówi o nich przy okazji innych zagadnień teologicznych. Najwięcej uwagi poświęca aniołom w dziele pt. "O mieście Bożym" które opublikował w 426 roku.

 

 

 

1. Natura aniołów

 

Św. Augustyn zastanawiając się nad etymologią nazwy "anioł", czyni bardzo znamienne uwagi, które rzucają dużo światła na naturę i istotę anioła. Poucza: "Aniołowie są duchami, a jako duchy nie są samo przez się aniołami, dopiero kiedy są posyłani stają się aniołami. Bowiem słowo "anioł" oznacza funkcje a nie naturę. Pytasz, jak nazywa się ta natura? - Duch. Pytasz o funkcje? - Anioł. Przez to czym jest, jest duchem, a przez to, co wypełnia, jest aniołem. Czyli aniołowie z natury są duchami, istotami bezcielesnymi. Te istoty duchowe otrzymują imię czyli miano anioła dopiero wówczas gdy są wysyłane na ziemię z jakąś misją. Ściślej mówiąc, tylko dobre duchy są wysyłane z prawdziwą i określoną misją na świat; niemniej jednak, także złym duchom Bóg pozwala "krążyć" po świecie, by wystawiali ludzi na próbę i kusili do złego. Bóg im pozwala, ale ich nie wysyła stąd w jakimś sensie można także złe duchy określić mianem "złego anioła". Stąd Jezus powie: "Idźcie precz ode Mnie, przeklęci, w ogień wieczny, przygotowany diabłu i jego aniołom" (Mt. 25,41).

 

2. Istnienie aniołów

 

Św. Augustyn stwierdza: "o istnieniu aniołów wiemy za pośrednictwem Bożego objawienia" . Pismo święte mówi o ich istnienie bardzo często. Św. Augustyn nie tylko zadowala się stwierdzeniem o ich istnieniu. Usiłuje również pouczyć o ich zaistnieniu. Czyni to następująco: "Bóg jest tym, który 'na początku stworzył niebo i ziemię' (Rdz,l), czyli świat pełen dóbr widzialnych, a później stworzyć na świecie, lepsze, doskonalsze istoty, duchowe, które obdarzył inteligencją, zdolną do kontemplacji i poznawania Boga, oraz wyposażone w wolną wolę, zdolną wchodzić z Bogiem poprzez pragnienie Boga, jako Najwyższego Dobra, w serdeczną miłość i zażyłość. Z tych duchów utworzyć duchową społeczność, którą możemy nazwać "miastem Bożym", w którym to mieście, Bóg jest tym, który daje im istnienie i szczęśliwość. Ponieważ są obdarzone wolną wolą, mogą trwać przy Bogu, lub nawet opuścić Go, chociaż jest źródłem ich szczęśliwości. Jak widzimy, św. Augustyn, zaraz po wyznaniu wiary w stworzenie aniołów przez Boga, przechodzi do przedstawienia niektórych istotnych cech tychże istot duchowych. Nie ulega wątpliwości, że św. Augustyn wierzył, że od pierwszego momentu swego istnienia wszyscy aniołowie byli duchami dobrymi, lecz z czasem, niektórzy z nich zbuntowali się przeciwko Bogu - stali się duchami złymi. Tę naukę zdefiniuje wiele stuleci później Kościół na Soborze Laterańskim IV (1215), mówiąc: "Diabeł bowiem i inne złe duchy zostały stworzone przez Boga jako dobre z natury, ale same uczyniły się złymi".

 

 

3. Nadzwyczajne przymioty aniołów

 

Św. Augustyn podkreśla wyższość aniołów nad ludźmi, ze względu na inny sposób użytkowania daru inteligencji. Pisze o tym następująco: "Ludzkie poznanie przebiega stopniowo, za pomocą zmysłów, następnie posługując się myśleniem pojęciowym, osądzamy i wnioskujemy. W ten sposób zdobywamy poznanie, ale nie jest ono pozbawione niebezpieczeństw, pomyłek i błędów. Chociaż nasze poznanie jest ograniczone, ale jak naucza św. Paweł z dzieci stworzonych człowiek jest zdolny choć częściowo poznawać swego Stwórcę ." Celem naszego poznania jest poznanie Boga, innymi słowy "ogląd Boga". Aniołowie w tym względzie mają przewagę nad nami, gdyż doznają duchowego oglądu Boga w pełni, całą swoją istotą. Aniołowie, jako istoty duchowe nie "rozwijają się", ale trwają w swojej, właściwej sobie doskonałości. W poznawaniu rzeczy bardzo różnią się od ludzi, bowiem poznają je w ich pierwszej przyczynie, czyli w samym Bogu, a zatem wcześniej zanim one zaistnieją w świecie. To stąd bierze się ich doskonalszy sposób poznania, i wyższość ich natury nad naszą.

 

 

4. Liczba aniołów oraz ich hierarchia

 

W tym względzie św., Augustyn jest bardzo powściągliwy. Stwierdza z prostotą, że nie znamy liczby aniołów stworzonych przez Boga. To samo dotyczy aniołów, którzy zbuntowali się przeciwko Bogu. Ogranicza się do powiedzenia: "niektórzy aniołowie" podnieśli bunt przeciwko Bogu, swemu Stwórcy. W czasach św. Augustyna jeszcze niewiele zagłębiano się nad podziałem aniołów na różne chóry anielskie. Tego rodzaju dociekania na wyższą skalę będą miały miejsce dopiero ok. 500 roku, pod wpływem pism PseudoDionizego Areopagity, pt. "O hierarchii niebieskiej". Św. Augustyn jedynie zaznacza: "To, że istnieją wśród aniołów zastępy zwane Trony, Panowania, Księstwa i Moce to wierzę niezachwianie, i że różnią się w czymś między sobą, ale czym się różnią, to nie mam pojęcia" . Św. Augustyn mówi o porozumiewaniu się aniołów, które nazywa "mową". Nie wymaga ona żadnego środka zewnętrznego, ale polega na ich wzajemnym zwróceniu się do siebie, i na wzajemnym dla siebie otwarciu. Dzięki temu jeden może brać udział w osobistym życiu drugiego, co jest ruchem obustronnym i ubogaca duchy niższe. Podobnie trzeba sobie wyobrazić obcowanie aniołów stróżów z poddanymi ich opiece ludźmi. Niebieskie duchy, jako nieustannie otwarte na Boga, mogą przyjmować w siebie płynące z Niego życie. Ich wzajemne otwarcie się na siebie umożliwia wyższym udzielać się niższym, a niższym od wyższych przyjmować.

 

 

5. Upadek niektórych aniołów

 

Św. Augustyn, podobnie jak wielu innych Ojców Kościoła, zastanawia się nad przyczyną upadku niektórych aniołów, istot obdarzonych wielką inteligencją i bogatych w zdolność poznawania Boga, jako nieskończone Dobro, Miłość i Świętość. Tłumaczy, że miłość musi być poddana próbie, toteż wszyscy aniołowie zostali poddani próbie. Na czym ta próba polegała nie wiemy. Św. Augustyn przypuszcza, że Bóg w formie próby wtajemniczył aniołów w Jego zamiar stworzenia ludzi i w Tajemnicę Wcielenia, czyli w to że powodowany ogromną miłością do człowieka, pewnego dnia przyjmie na siebie naturę ludzką, łącząc się z nią w sposób ścisły i wyjątkowy, w osobie Syna Bożego, Jezusa Chrystusa. Wówczas niektórzy aniołowie, na czele z Szatanem, zbuntowali się przeciwko Bogu wołając: "Nie będę służyć!". Tym samym nieodwołalnie odrzucili Boga i Jego Królestwo. Oddalając się od Boga, źródła szczęścia i dobroci, tymczasem uczynili się "nieszczęśliwymi i złymi aniołami".

 

 

6. Kult aniołów w pierwszych wiekach chrześcijaństwa

 

W pierwszych wiekach chrześcijaństwa, z uwagi na to, że istniało niebezpieczeństwo, czczenia aniołów jako oddzielne bóstwa, Ojcowie Kościoła, byli bardzo powściągliwi w zachęcaniu ludzi do rozwijania kultu aniołów czy świętych męczenników. Rzeczy poczęły się zmieniać pod tym względem od czasu edyktu mediolańskiego, czyli od 313 roku, bowiem zmniejszyła się wszechwładna potęga religii pogańskiej. Wówczas można było ze spokojem pozwolić na rozwój kultu aniołów i świętych męczenników, gdyż Kościół mógł uważnie czuwać nad tym rozwojem i nim właściwie pokierować. Jeszcze w czasach św. Augustyna nie wszędzie można było dopuścić do tego kultu. Św. Augustyn pisze: "Nie dedykujemy kościołów aniołom, ani męczennikom, ani świętym, gdyż w ten sposób dałoby się wiernym sposobność czczenia stworzeń czcią, która się tylko Bogu należy" . Św. Augustyn nie jest przeciwny oddawaniu czci aniołom, ale woli unikać wszystkiego, co mogłoby stać się niebezpieczeństwem oddawanie czci boskiej stworzeniom. Dopiero wówczas gdy z czasem skrystalizowało się pojęcie kult należnego Bogu czyli kultu uwielbienia, w odróżnieniu od czci, jaką można oddawać aniołom i świętym, św. Augustyn będzie zachęcał do rozwijania kultu aniołów i świętych, zwłaszcza św. Męczenników. Dobrzy aniołowie są czczeni jako przyjaciele Boga, którzy chętnie i gorliwie pomagają ludziom w drodze do zbawienia wiecznego. Wprawdzie Bóg dopuszcza, by źli aniołowie, powodowani nienawiścią do Boga i ludzi, kusili ludzi do złego, to równocześnie wysyła ludziom całe zastępy dobrych aniołów, by ich prowadziły drogami Bożymi i strzegły od wszelkiego zła. Jest więc rzeczą słuszną, że czcimy te przyjazne ludziom duchy i przyzywamy ich pomocy, poucza św. Augustyn.

 

Zakończenie

 

Z tego, co dotychczas powiedzieliśmy wynika, że św. Augustyn w nauce o aniołach podkreśla ich naturę duchową oraz ich zaistnienie w czasie, jako Bożych stworzeń. Są to istoty rozumne i osobowe. Według natury są istotami wyższymi od ludzi, dzięki doskonałej możliwości poznawania Boga. Nie ma u nich "wzrastania". Są stworzeni od razu "w wersji gotowej". Mają wolność wyboru, ale ich wybory są ostateczne, nie zaciemnione przez zawodne zmysły lub niewiedzę, jak może być w przypadku człowieka. Ponieważ anioł ma wolną wolę, która jest nieugięta po dokonaniu wyboru, kiedy wybiera dobro mniejsze, zamiast dobra najwyższego, jego wybór jest ostatecznym wyborem, który niejako zmienia jego naturę. Tak stało się w przypadku niektórych aniołów, których nazywamy aniołami zbuntowanymi. Jednym słowem, aniołowie są bytami duchowymi o charakterze osób, czyli mają swoją własną istotę i istnienie, są wyposażone we wspaniały intelekt i wspaniałą wolę oraz w ogromną duchową moc. Pozwólcie, że uwieńczę tę refleksję słowami z Katechizmu Kościoła Katolickiego:

 

"Życie ludzkie od dzieciństwa aż do zgonu jest otoczone opieką i wstawiennictwem aniołów. - Każdy ma u swego boku anioła jako opiekuna i stróża, by prowadził go do życia . Już na ziemi życie chrześcijańskie uczestniczy - przez wiarę - w błogosławionej wspólnocie aniołów i ludzi, zjednoczonych w Bogu".

 

« powrót

Dodaj nowy komentarz

Wyszukiwarka

Strony internetowe dla firm - szybko i za darmo!